از کجا شروع کنم؟ بادگیر؛ کولر هزار سالهٔ ایران برای تازه‌کارها

فهرست مطالب (8 بخش)

بادگیر برجی آجری بر فراز بنا در شهرهای کویری است که باد را از بلندی می‌گیرد و هوای خنک را به سوی حوض و زیرزمین خانه هدایت می‌کند. اگر تازه با این موضوع آشنا شده‌اید، این صفحه دقیقاً برای شما نوشته شده است؛ بدون فرضِ دانش قبلی. بادگیر نمونهٔ درخشان معماری اقلیمی ایران است که بدون یک وات برق خانه‌های کویری را خنک و تهویه می‌کند.

چرا مبتدی‌ها گیج می‌شوند؟

چون بیشتر راهنماها برای کسانی نوشته شده که از قبل نیمی از مسیر را رفته‌اند. ما در این صفحه از همان نقطهٔ صفر شروع می‌کنیم: بادگیر برجی آجری بر فراز بنا در شهرهای کویری است که باد را از بلندی می‌گیرد و هوای خنک را به سوی حوض و زیرزمین خانه هدایت می‌کند.

پنج قدم اولِ شما

  1. مسئله را در یک جمله برای خودتان تعریف کنید
  2. از ساده‌ترین منبع شروع کنید: بازدید از بافت تاریخی یزد
  3. جهت گشودگی دهانه‌های بادگیر با الگوی وزش باد غالب هر منطقه تنظیم می‌شد
  4. بادگیر همراه حوض و سرداب و باغچه یک زنجیرهٔ خنک‌سازی طبیعی می‌سازد
  5. بادگیر چهارطرفهٔ باغ دولت‌آباد یزد از بلندترین و شاخص‌ترین بادگیرهای ایران است

واژه‌هایی که باید بشناسید

  • بادگیر؛ کولر هزار سالهٔ ایران؛ در یک جمله: بادگیر برجی آجری بر فراز بنا در شهرهای کویری است که باد را از بلندی می‌گیرد و هوای خنک را به سوی حوض و زیرزمین خانه هدایت می‌کند.
  • بادگیر در روزهای بی‌باد چگونه کار می‌کند — با گرم شدن هوای داخل برج
  • می‌شود از بادگیر در ساختمان‌های امروزی بهره گرفت — بله؛ نمونه‌های نوینی از خنک‌کاری غیرفعال با الهام از بادگیر در معماری پایدار ساخته شده و در ساختمان‌های کم‌مصرف به کار می‌رود.

سه نصیحت طلایی برای شروع

  • سازوکار بادگیر بر اختلاف فشار هوا و مکش هوای گرم به سوی بالا استوار است
  • شب‌ها بدنهٔ سرد بادگیر هوای خنک را از میانهٔ برج به داخل خانه می‌کشد
  • بادگیر و قنات و آب‌انبار در کنار هم اقلیم کویری را برای زیستن قابل تحمل کردند

چیزهایی که لازم نیست نگرانشان باشید

مبتدی‌ها معمولاً این نگرانی‌ها را دارند و وقتشان را می‌گیرد:

  • نگرانی «گمان‌کردن که بادگیر خودش هوای سرد می‌سازد؛ فقط جابه‌جایی هوا را هدایت می‌کند» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «تصور اینکه هر بادگیری در هر اقلیمی جواب می‌دهد؛ طراحی آن به باد و رطوبت محل وابسته است» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «باور اینکه بادگیر تزئین بام است؛ در گذشته کانون اصلی تهویه و خنک‌کاری خانه بود» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد

منابع سادهٔ شروع

منبع / ابزار چه استفاده‌ای؟
بازدید از بافت تاریخی یزد دیدن بادگیرهای فعال و چهارطرفه از نزدیک
نقشه‌های معماری اقلیمی فهم مسیر حرکت هوا در سازه‌های سنتی
مستندهای معماری کویر شرح تصویری خنک‌کاری بدون انرژی
کتاب معماری بومی ایران مرور راهکارهای اقلیمی شهرهای کویری

پرسش‌های خودِ مبتدی‌ها

بادگیر در روزهای بی‌باد چگونه کار می‌کند؟

با گرم شدن هوای داخل برج، همان هوا سبک می‌شود و به بالا می‌رود و هوای خنک‌تر سرداب و حوض را به داخل خانه می‌کشد.

می‌شود از بادگیر در ساختمان‌های امروزی بهره گرفت؟

بله؛ نمونه‌های نوینی از خنک‌کاری غیرفعال با الهام از بادگیر در معماری پایدار ساخته شده و در ساختمان‌های کم‌مصرف به کار می‌رود.

چرا یزد شهر بادگیرها خوانده می‌شود؟

چون در اقلیم گرم و بادی کویر مرکزی، بادگیرهای فراوانی بر بام‌های بافت تاریخی آن ایستاده‌اند و این عنصر چهرهٔ شهر را ساخته است.

جمع‌بندی

در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقع‌بینانه و کاربردی از بادگیر؛ کولر هزار سالهٔ ایران ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکته‌های همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.

حامد لطف

طراح و توسعه‌دهندهٔ وب؛ تجربهٔ ساخت پرتال‌ها، فروشگاه‌ها و پلتفرم‌های آموزشی. اینجا تجربه‌های واقعی کار را می‌نویسم — از طراحی و کد تا سئو و ابزارها.

پروژه دارم ↖
SPONSORED · تبلیغ

آموزش رایگان + سرمایه ترید

آموزش کاملا رایگان سیستم محور فارکس , کریپتو و بورس ایران همراه با سرمایه ترید

شروع رایگان ↖

دیدگاه‌ها

۰ دیدگاه

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

نظرات پس از بررسی منتشر می‌شوند؛ ایمیل شما هیچ‌جایی نمایش داده نمی‌شود.
ادامهٔ مسیر

بیشتر بخوانید.

همهٔ «دانستنی‌ها» ↖
دانستنی‌ها

شروع سریع با ابن‌سینا و قانون در طب در ۱۵ دقیقه

ابوعلی حسین ابن‌سینا، پزشک و فیلسوف ایرانی سدهٔ چهارم و پنجم هجری است که دانشنامهٔ «قانون در طب» او تا سده‌ها در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد. راهنمای کاربردی و کامل — شروع سریع در بلاگ حامد لطف.

۱ اسفند۲ دقیقه مطالعه