بادگیر برجی آجری بر فراز بنا در شهرهای کویری است که باد را از بلندی میگیرد و هوای خنک را به سوی حوض و زیرزمین خانه هدایت میکند. تفاوت کاربر معمولی و حرفهای، در دانستن همین نکتههای ریز است. بادگیر نمونهٔ درخشان معماری اقلیمی ایران است که بدون یک وات برق خانههای کویری را خنک و تهویه میکند. اینها را جایی جمع نکردهاید چون معمولاً در تجربههای واقعی پنهان میمانند.
نکتههایی که تجربه ساخته است
نکتهٔ 1
جهت گشودگی دهانههای بادگیر با الگوی وزش باد غالب هر منطقه تنظیم میشد
نکتهٔ 2
بادگیر همراه حوض و سرداب و باغچه یک زنجیرهٔ خنکسازی طبیعی میسازد
نکتهٔ 3
بادگیر چهارطرفهٔ باغ دولتآباد یزد از بلندترین و شاخصترین بادگیرهای ایران است
نکتهٔ 4
سازوکار بادگیر بر اختلاف فشار هوا و مکش هوای گرم به سوی بالا استوار است
نکتهٔ 5
شبها بدنهٔ سرد بادگیر هوای خنک را از میانهٔ برج به داخل خانه میکشد
نکتهٔ 6
بادگیر و قنات و آبانبار در کنار هم اقلیم کویری را برای زیستن قابل تحمل کردند
یادآوری مهم: بادگیر و قنات و آبانبار در کنار هم اقلیم کویری را برای زیستن قابل تحمل کردند
منابع کمکی این نکتهها
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| بازدید از بافت تاریخی یزد | دیدن بادگیرهای فعال و چهارطرفه از نزدیک |
| نقشههای معماری اقلیمی | فهم مسیر حرکت هوا در سازههای سنتی |
| مستندهای معماری کویر | شرح تصویری خنککاری بدون انرژی |
| کتاب معماری بومی ایران | مرور راهکارهای اقلیمی شهرهای کویری |
دامهای مسیر
- گمانکردن که بادگیر خودش هوای سرد میسازد؛ فقط جابهجایی هوا را هدایت میکند
- تصور اینکه هر بادگیری در هر اقلیمی جواب میدهد؛ طراحی آن به باد و رطوبت محل وابسته است
- باور اینکه بادگیر تزئین بام است؛ در گذشته کانون اصلی تهویه و خنککاری خانه بود
پرسشهای رایج در این مسیر
بادگیر در روزهای بیباد چگونه کار میکند؟
با گرم شدن هوای داخل برج، همان هوا سبک میشود و به بالا میرود و هوای خنکتر سرداب و حوض را به داخل خانه میکشد.
میشود از بادگیر در ساختمانهای امروزی بهره گرفت؟
بله؛ نمونههای نوینی از خنککاری غیرفعال با الهام از بادگیر در معماری پایدار ساخته شده و در ساختمانهای کممصرف به کار میرود.
چرا یزد شهر بادگیرها خوانده میشود؟
چون در اقلیم گرم و بادی کویر مرکزی، بادگیرهای فراوانی بر بامهای بافت تاریخی آن ایستادهاند و این عنصر چهرهٔ شهر را ساخته است.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از بادگیر؛ کولر هزار سالهٔ ایران ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.