زبان فارسی از شاخهٔ ایرانی خانوادهٔ هندواروپایی است که از فارسی باستانِ کتیبههای هخامنشی تا فارسی دری و فارسی امروز مسیری سه هزار ساله آمده است. فارسی پس از اسلام با شاهنامه جان دوباره گرفت و امروز زبان مشترک ایران و افغانستان و تاجیکستان است. در این صفحه، دقیقاً میگوییم چه چیزی به دست میآورید و چه چیزی را از دست میدهید اگر آن را نادیده بگیرید.
مسئلهای که حل میکند
فارسی پس از اسلام با شاهنامه جان دوباره گرفت و امروز زبان مشترک ایران و افغانستان و تاجیکستان است. به بیان دیگر، بدون توجه به تاریخ زبان فارسی، بخشی از زحمت شما بینتیجه میماند.
آنچه به دست میآورید
- درک درست مسئله: زبان فارسی از شاخهٔ ایرانی خانوادهٔ هندواروپایی است که از فارسی باستانِ کتیبههای هخامنشی تا فارسی دری و فارسی امروز مسیری سه هزار ساله آمده است.
- فارسی باستانِ کتیبههای هخامنشی و پهلویِ ساسانی دو گام پیشین این زباناند
- فارسی دری در خراسان برآمد و با شاهنامه فردوسی زبان ماندگار ادب فارسی شد
- الفبای فارسی با افزودن حروف پ و چ و ژ و گ از خط عربی ساخته شد
هزینهٔ نادانی
نادانستن رایگان نیست؛ این اشتباهات رایج، قیمتش هستند:
- گمانکردن که فارسی و عربی یک خانوادهاند؛ فارسی هندواروپایی و عربی سامی است
- تصور اینکه فارسی امروز و فارسی شاهنامه یکساناند؛ هزار سال تحول در میان است
- باور اینکه الفبای فارسی از آغاز همین بود؛ حروف پ و چ و ژ و گ بعدها افزوده شدند
از کجا شروع کنیم که به نتیجه برسیم؟
- دربارهای هند و آسیای صغیر تا سدهٔ نوزدهم میلادی فارسی را زبان دیوانی نگه داشتند
- تاجیکستان فارسی را با خط سیریلیک و افغانستان با نام دری امروز مینویسند
- فرهنگ لغت دهخدا مفصلترین فرهنگنویسی تاریخ زبان فارسی به شمار میرود
ابزارهایی که سود را چند برابر میکنند
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| کتاب تاریخ زبان فارسی | مرور تحول سه هزار سالهٔ زبان |
| کتیبههای هخامنشی | دیدن نخستین نوشتههای فارسی |
| فرهنگ لغت دهخدا | جستوجوی ریشه و معنی واژهها |
| متنهای کهن فارسی دری | خواندن نمونههای نخستین نثر و شعر دری |
پرسشهای رایج دربارهٔ فواید
«فارسی دری» یعنی چه؟
دری نام گویش فارسی رونقیافته در خراسان و دربارهای شرقی است که پس از اسلام زبان ادب و دیوان شد و پایهٔ فارسی معیار امروز است.
چرا فارسی پس از هزار سال هنوز تا حد زیادی فهمیدنی است؟
چون تحول آوایی و دستوری فارسی دری پس از سدهٔ پنجم هجری به نسبت آرام بود و نثر و شعر کلاسیک حلقهٔ پیوند پیوستهای میان نسلها ساخت.
فرق فارسی ایران و دری و تاجیکی چیست؟
سه گویش خواهر از یک زباناند؛ تاجیکی با خط سیریلیک نوشته میشود و دری نام رسمی فارسی افغانستان است و تفاوتها بیشتر در تلفظ و واژگان است.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از تاریخ زبان فارسی ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.