چاپِ حروفِ متحرک، گوتنبرگ ~۱۴۵۰؛ دانش از انحصارِ کاتبان به دستِ تودهها رفت. تفاوت کاربر معمولی و حرفهای، در دانستن همین نکتههای ریز است. نخستین کتابِ چاپیِ فارسی در Rome؛ چاپِ سنگی و سربی، مطبوعاتِ ایران را ساخت؛ انقلابِ اطلاعات از همینجا آغاز شد. اینها را جایی جمع نکردهاید چون معمولاً در تجربههای واقعی پنهان میمانند.
نکتههایی که تجربه ساخته است
نکتهٔ 1
چاپِ چینیِ قرن ۱۱ (بیشنگ)؛ گوتنبرگ، فشارِ فلزی و روغنی را کامل کرد
نکتهٔ 2
۵۰ سال پس از گوتنبرگ، میلیونها کتاب؛ رنسانس و اصلاحِ دینی، سوختِ چاپی داشتند
نکتهٔ 3
چاپخانهٔ ایران: قرن نوزدهم، با کتابِ آخوندزاده و روزنامهٔ وقایع اتفاقیه
نکتهٔ 4
چاپِ سربی تا لیتوگرافی (سنگی) و افست و دیجیتال
نکتهٔ 5
روزنامهٔ انبوه، شهرِ مدرن و افکار عمومی را ساخت
یادآوری مهم: چاپِ سربی تا لیتوگرافی (سنگی) و افست و دیجیتال
منابع کمکی این نکتهها
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| موزهٔ چاپ | ماشینهای تاریخی |
| کتاب تاریخ مطبوعات | رسانه و جامعه |
| کارگاه حروفچینی قدیمی | لمسِ فنّاوری |
| مستندهای گوتنبرگ | انقلاب اطلاعات |
دامهای مسیر
- باور گوتنبرگ «چاپ را اختراع کرد» مطلقاً (چین ۴۰۰ سال جلوتر)
- تصور کتاب قبل از چاپ «رایج» بود (نسخههای کمیاب و گران)
- فکر کردن انقلاب چاپ فقط علمی بود (سیاست و دین را هم متحول کرد)
پرسشهای رایج در این مسیر
چرا ایران دیر چاپ شد؟
زنجیرهٔ صنعتِ کاغذ و متخصص و بازار؛ نسخهنویسیِ قدرتمند هم؛ نهایتاً قرن ۱۹ با دستگاهِ وارداتی آغاز شد.
چاپ، اصلاحات دینی اروپا را چه کرد؟
پخشِ انبوهِ متن و ترجمه؛ خوانندهٔ مستقیم، رابطهٔ انحصاریِ واسطهها را شکست — الگویِ هر انقلابِ اطلاعاتی.
دیجیتال جای چاپ را کِی گرفت؟
دههٔ ۲۰۰۰ برای روزنامه؛ اما کتابِ کاغذی، مقاومتِ فرهنگیِ جالبی نشان داد — رسانهها نمیرند، نقششان عوض میشود.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از چاپ چگونه جهان را عوض کرد؟ ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.