جنگلهای هیرکانی نوار سبزی در جنوب دریای خزرند که تبارشان به جنگلهای عصر سوم زمینشناسی میرسد و در سال دو هزار و نوزده ثبت جهانی یونسکو شدند. این جنگل تنها بازماندهٔ جنگلهای پیش از عصر یخبندان در غرب اوراسیا است و نامش در هر گزارش اقلیمی جهان میآید. در این نوشته، یک قدم عمیقتر از توضیحهای همیشگی میرویم و جنبههایی را بررسی میکنیم که معمولاً از دید پنهان میمانند.
تصویر کلی
جنگلهای هیرکانی نوار سبزی در جنوب دریای خزرند که تبارشان به جنگلهای عصر سوم زمینشناسی میرسد و در سال دو هزار و نوزده ثبت جهانی یونسکو شدند. آنچه امروز میدانیم:
- از آستارا تا گلستان نزدیک هشتصد کیلومتر نوار جنگلی پیوسته امتداد دارد
- گونههایی مثل راش شرقی و بلوط مازندرانی از دوران سوم زمینشناسی جان به در بردهاند
- در نقاط پرباران آن تا حدود دو هزار میلیمتر بارندگی سالانه ثبت شده است
زوایای کمتر دیدهشده
نگاه 1
شوکای ایرانی نماد این جنگل است و در پناهگاه دشت ناز ساری از انقراض برگشت
نگاه 2
در بخش ایرانی این جنگلها هزاران گونهٔ گیاهی شناسایی شده است
نگاه 3
ویلاسازی و جادهکشی و قطع غیرقانونی درخت، تهدید اصلی هیرکانی امروز است
یعنی چه کار کنیم؟
برای استفادهٔ هوشمندانه، این اقدامات منطقیاند:
- اصول پایهٔ جنگلهای هیرکانی؛ موزهٔ چهل میلیون ساله را محکم کنید؛ فونداسیون ثابت میماند
- هر فصل یکی از منابع معرفیشده را عمیقتر بشناسید
- تغییرات را دنبال کنید اما با عجله دنبال هر موج نروید
- دانش را با تمرین روزمره تثبیت کنید
منابع برای مطالعهٔ بیشتر
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| پروندهٔ ثبت جهانی هیرکانی در یونسکو | فهرست میراث طبیعی جهان |
| پارک ملی گلستان | شرقیترین بخش جنگلهای هیرکانی |
| کتاب جنگلشناسی شمال ایران | معرفی گونههای درختی |
| تورهای طبیعتگردی مسئولانه | دیدن درختان کهنسال با راهنما |
اشتباهات رایج در این مسیر
- هیرکانی فقط یک پارک جنگلی تفریحی است
- درختان کهنسال و خشک بیفایدهاند و باید قطع شوند
- جنگل هیرکانی تکرار جنگلهای معمولی اروپاست
پرسشهای پرتکرار
چرا به این جنگلها هیرکانی میگویند؟
نام کهن منطقهٔ سکونت قوم هیرکانی در کرانهٔ جنوب شرقی دریای خزر است و جغرافینگاران یونانی با همین نام آن را ضبط کردند.
چرا یونسکو آن را میراث جهانی خوانده؟
چون بازماندهٔ یک اکوسیستم چهل میلیون ساله و پناهگاه گونههای منحصربهفرد در مقیاس کرهٔ زمین است، نه صرفا یک جنگل زیبا.
چه چیزی این جنگل را تهدید میکند؟
ویلاسازی و کهنسالکشی برای فروش زمین، جادهسازی تکهتکهکننده و قطع قاچاق درخت؛ تغییر اقلیم هم خشکسالیهای آن را تشدید میکند.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از جنگلهای هیرکانی؛ موزهٔ چهل میلیون ساله ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.