جنگلهای هیرکانی نوار سبزی در جنوب دریای خزرند که تبارشان به جنگلهای عصر سوم زمینشناسی میرسد و در سال دو هزار و نوزده ثبت جهانی یونسکو شدند. اما دور و برش پر از باورهای غلط است؛ باورهایی که از دهانِ دهان میپیچند و کار را سختتر میکنند. این جنگل تنها بازماندهٔ جنگلهای پیش از عصر یخبندان در غرب اوراسیا است و نامش در هر گزارش اقلیمی جهان میآید. در این صفحه، رایجترین آنها را یکییکی بررسی میکنیم.
چرا این باورهای غلط ساخته میشوند؟
ذهن ما به میانبر علاقه دارد؛ یک جملهٔ ساده و تکرارشونده، راحتتر از یک واقعیت پیچیده منتقل میشود. جنگلهای هیرکانی نوار سبزی در جنوب دریای خزرند که تبارشان به جنگلهای عصر سوم زمینشناسی میرسد و در سال دو هزار و نوزده ثبت جهانی یونسکو شدند. — دقیقاً همین پیچیدگی است که دامن به تفسیرهای سادهانگارانه میدهد.
باورها و حقیقتها
باور 1: «هیرکانی فقط یک پارک جنگلی تفریحی است»
حقیقت: از آستارا تا گلستان نزدیک هشتصد کیلومتر نوار جنگلی پیوسته امتداد دارد
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
باور 2: «درختان کهنسال و خشک بیفایدهاند و باید قطع شوند»
حقیقت: گونههایی مثل راش شرقی و بلوط مازندرانی از دوران سوم زمینشناسی جان به در بردهاند
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
باور 3: «جنگل هیرکانی تکرار جنگلهای معمولی اروپاست»
حقیقت: در نقاط پرباران آن تا حدود دو هزار میلیمتر بارندگی سالانه ثبت شده است
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
چه چیزی به جای این باورها؟
- از آستارا تا گلستان نزدیک هشتصد کیلومتر نوار جنگلی پیوسته امتداد دارد
- گونههایی مثل راش شرقی و بلوط مازندرانی از دوران سوم زمینشناسی جان به در بردهاند
- در نقاط پرباران آن تا حدود دو هزار میلیمتر بارندگی سالانه ثبت شده است
- شوکای ایرانی نماد این جنگل است و در پناهگاه دشت ناز ساری از انقراض برگشت
منابع معتبر برای فهم درست
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| پروندهٔ ثبت جهانی هیرکانی در یونسکو | فهرست میراث طبیعی جهان |
| پارک ملی گلستان | شرقیترین بخش جنگلهای هیرکانی |
| کتاب جنگلشناسی شمال ایران | معرفی گونههای درختی |
| تورهای طبیعتگردی مسئولانه | دیدن درختان کهنسال با راهنما |
پرسشهایی که از این باورها میماند
چرا به این جنگلها هیرکانی میگویند؟
نام کهن منطقهٔ سکونت قوم هیرکانی در کرانهٔ جنوب شرقی دریای خزر است و جغرافینگاران یونانی با همین نام آن را ضبط کردند.
چرا یونسکو آن را میراث جهانی خوانده؟
چون بازماندهٔ یک اکوسیستم چهل میلیون ساله و پناهگاه گونههای منحصربهفرد در مقیاس کرهٔ زمین است، نه صرفا یک جنگل زیبا.
چه چیزی این جنگل را تهدید میکند؟
ویلاسازی و کهنسالکشی برای فروش زمین، جادهسازی تکهتکهکننده و قطع قاچاق درخت؛ تغییر اقلیم هم خشکسالیهای آن را تشدید میکند.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از جنگلهای هیرکانی؛ موزهٔ چهل میلیون ساله ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.