دورهٔ قاجار؛ نگاهی عمیق‌تر به چیزی که هر روز با آن سروکار داریم

فهرست مطالب (7 بخش)

قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمین‌ها و همزمان آغاز تجدد، عکاسی، چاپ، مدارس نوین و مشروطه. چهرهٔ اصلی ایران امروز از مرزها و پایتخت گرفته تا اداره و مطبوعات، در دورهٔ قاجار شکل گرفت. در این نوشته، یک قدم عمیق‌تر از توضیح‌های همیشگی می‌رویم و جنبه‌هایی را بررسی می‌کنیم که معمولاً از دید پنهان می‌مانند.

تصویر کلی

قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمین‌ها و همزمان آغاز تجدد، عکاسی، چاپ، مدارس نوین و مشروطه. آنچه امروز می‌دانیم:

  • عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای در جنگ‌های ایران و روسیه بخش‌هایی از قلمرو ایران را جدا کرد
  • نزدیک به پنجاه سال سلطنت ناصرالدین شاه از درازترین پادشاهی‌های تاریخ ایران است
  • دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران به کوشش امیرکبیر گشایش یافت

زوایای کمتر دیده‌شده

نگاه 1

عکاسی و چاپ سنگی و روزنامه‌نگاری در همین دوره وارد ایران و ریشه دواند

نگاه 2

جنبش تنباکو و فتوای میرزای شیرازی نخستین پیروزی افکار عمومی در برابر امتیاز خارجی بود

نگاه 3

کاخ گلستان و آینه‌کاری و نقاشی قاجاری چهره‌ای تازه به هنر و معماری ایران داد

یعنی چه کار کنیم؟

برای استفادهٔ هوشمندانه، این اقدامات منطقی‌اند:

  1. اصول پایهٔ دورهٔ قاجار را محکم کنید؛ فونداسیون ثابت می‌ماند
  2. هر فصل یکی از منابع معرفی‌شده را عمیق‌تر بشناسید
  3. تغییرات را دنبال کنید اما با عجله دنبال هر موج نروید
  4. دانش را با تمرین روزمره تثبیت کنید

منابع برای مطالعهٔ بیشتر

منبع / ابزار چه استفاده‌ای؟
کاخ موزهٔ گلستان دیدن معماری و آینه‌کاری دربار قاجار
آلبوم‌های عکس قاجاری مطالعهٔ زندگی روزمره در نخستین عکس‌های ایران
کتاب تاریخ قاجار مرور بیش از یک قرن تحول و بحران
مستندهای تاریخ معاصر تصویرسازی از جامعهٔ ایران آن روزگار

اشتباهات رایج در این مسیر

  • گمان‌کردن که همهٔ شاهان قاجار یکسان بودند؛ هر یک با اقتضائات و چهره‌های متفاوت حکم راندند
  • تصور اینکه ایران قاجاری هیچ تحولی نداشت؛ مدرسه و مطبوعات و عکاسی همین دوره آمد
  • باور اینکه مرزهای ایران همیشه همین بوده است؛ جنگ‌های آن دوره بخش‌هایی را از ایران جدا کرد

پرسش‌های پرتکرار

چرا امیرکبیر به قتل رسید؟

اصلاحات و اقتدار فزایندهٔ امیرکبیر با منافع قدرتمندان دربار و نظر بیگانگان در تضاد افتاد و سرانجام به دستور دربار در حمام فین کاشان از میان برداشته شد.

دارالفنون چه اهمیتی داشت؟

دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران بود که با همت امیرکبیر و با آموزگاران اروپایی، پزشک و مهندس و مترجم تربیت کرد و سرآغاز آموزش مدرن شد.

امتیاز نفت چه زمانی داده شد؟

مظفرالدین شاه در سال ۱۲۸۰ خورشیدی امتیاز جست‌وجو و استخراج نفت جنوب را به یک سرمایهدار انگلیسی داد؛ ریشهٔ داستان نفت ایران همان قرارداد است.

جمع‌بندی

در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقع‌بینانه و کاربردی از دورهٔ قاجار ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکته‌های همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.

حامد لطف

طراح و توسعه‌دهندهٔ وب؛ تجربهٔ ساخت پرتال‌ها، فروشگاه‌ها و پلتفرم‌های آموزشی. اینجا تجربه‌های واقعی کار را می‌نویسم — از طراحی و کد تا سئو و ابزارها.

پروژه دارم ↖
SPONSORED · تبلیغ

آموزش رایگان + سرمایه ترید

آموزش کاملا رایگان سیستم محور فارکس , کریپتو و بورس ایران همراه با سرمایه ترید

شروع رایگان ↖

دیدگاه‌ها

۰ دیدگاه

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

نظرات پس از بررسی منتشر می‌شوند؛ ایمیل شما هیچ‌جایی نمایش داده نمی‌شود.
ادامهٔ مسیر

بیشتر بخوانید.

همهٔ «دانستنی‌ها» ↖
دانستنی‌ها

شروع سریع با ابن‌سینا و قانون در طب در ۱۵ دقیقه

ابوعلی حسین ابن‌سینا، پزشک و فیلسوف ایرانی سدهٔ چهارم و پنجم هجری است که دانشنامهٔ «قانون در طب» او تا سده‌ها در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد. راهنمای کاربردی و کامل — شروع سریع در بلاگ حامد لطف.

۱ اسفند۲ دقیقه مطالعه