از کجا شروع کنم؟ دورهٔ قاجار برای تازه‌کارها

فهرست مطالب (8 بخش)

قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمین‌ها و همزمان آغاز تجدد، عکاسی، چاپ، مدارس نوین و مشروطه. اگر تازه با این موضوع آشنا شده‌اید، این صفحه دقیقاً برای شما نوشته شده است؛ بدون فرضِ دانش قبلی. چهرهٔ اصلی ایران امروز از مرزها و پایتخت گرفته تا اداره و مطبوعات، در دورهٔ قاجار شکل گرفت.

چرا مبتدی‌ها گیج می‌شوند؟

چون بیشتر راهنماها برای کسانی نوشته شده که از قبل نیمی از مسیر را رفته‌اند. ما در این صفحه از همان نقطهٔ صفر شروع می‌کنیم: قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمین‌ها و همزمان آغاز تجدد

پنج قدم اولِ شما

  1. مسئله را در یک جمله برای خودتان تعریف کنید
  2. از ساده‌ترین منبع شروع کنید: کاخ موزهٔ گلستان
  3. عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای در جنگ‌های ایران و روسیه بخش‌هایی از قلمرو ایران را جدا کرد
  4. نزدیک به پنجاه سال سلطنت ناصرالدین شاه از درازترین پادشاهی‌های تاریخ ایران است
  5. دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران به کوشش امیرکبیر گشایش یافت

واژه‌هایی که باید بشناسید

  • دورهٔ قاجار؛ در یک جمله: قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند
  • چرا امیرکبیر به قتل رسید — اصلاحات و اقتدار فزایندهٔ امیرکبیر با منافع قدرتمندان دربار و نظر بیگانگان در تضاد افتاد و سرانجام به دستور دربار در حمام فین کاشان از میان برداشته شد.
  • دارالفنون چه اهمیتی داشت — دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران بود که با همت امیرکبیر و با آموزگاران اروپایی

سه نصیحت طلایی برای شروع

  • عکاسی و چاپ سنگی و روزنامه‌نگاری در همین دوره وارد ایران و ریشه دواند
  • جنبش تنباکو و فتوای میرزای شیرازی نخستین پیروزی افکار عمومی در برابر امتیاز خارجی بود
  • کاخ گلستان و آینه‌کاری و نقاشی قاجاری چهره‌ای تازه به هنر و معماری ایران داد

چیزهایی که لازم نیست نگرانشان باشید

مبتدی‌ها معمولاً این نگرانی‌ها را دارند و وقتشان را می‌گیرد:

  • نگرانی «گمان‌کردن که همهٔ شاهان قاجار یکسان بودند؛ هر یک با اقتضائات و چهره‌های متفاوت حکم راندند» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «تصور اینکه ایران قاجاری هیچ تحولی نداشت؛ مدرسه و مطبوعات و عکاسی همین دوره آمد» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «باور اینکه مرزهای ایران همیشه همین بوده است؛ جنگ‌های آن دوره بخش‌هایی را از ایران جدا کرد» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد

منابع سادهٔ شروع

منبع / ابزار چه استفاده‌ای؟
کاخ موزهٔ گلستان دیدن معماری و آینه‌کاری دربار قاجار
آلبوم‌های عکس قاجاری مطالعهٔ زندگی روزمره در نخستین عکس‌های ایران
کتاب تاریخ قاجار مرور بیش از یک قرن تحول و بحران
مستندهای تاریخ معاصر تصویرسازی از جامعهٔ ایران آن روزگار

پرسش‌های خودِ مبتدی‌ها

چرا امیرکبیر به قتل رسید؟

اصلاحات و اقتدار فزایندهٔ امیرکبیر با منافع قدرتمندان دربار و نظر بیگانگان در تضاد افتاد و سرانجام به دستور دربار در حمام فین کاشان از میان برداشته شد.

دارالفنون چه اهمیتی داشت؟

دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران بود که با همت امیرکبیر و با آموزگاران اروپایی، پزشک و مهندس و مترجم تربیت کرد و سرآغاز آموزش مدرن شد.

امتیاز نفت چه زمانی داده شد؟

مظفرالدین شاه در سال ۱۲۸۰ خورشیدی امتیاز جست‌وجو و استخراج نفت جنوب را به یک سرمایهدار انگلیسی داد؛ ریشهٔ داستان نفت ایران همان قرارداد است.

حرف آخر

نکتهٔ اصلی این نوشته دربارهٔ دورهٔ قاجار ساده بود: کوچک شروع کنید، منظم ادامه بدهید و از تجربهٔ دیگران عبور کنید. این صفحه را نشانه‌گذاری کنید؛ فهرست‌ها وقتی دوباره خوانده شوند، نیمی از ارزششان را برمی‌گردانند.

حامد لطف

طراح و توسعه‌دهندهٔ وب؛ تجربهٔ ساخت پرتال‌ها، فروشگاه‌ها و پلتفرم‌های آموزشی. اینجا تجربه‌های واقعی کار را می‌نویسم — از طراحی و کد تا سئو و ابزارها.

پروژه دارم ↖
SPONSORED · تبلیغ

آموزش رایگان + سرمایه ترید

آموزش کاملا رایگان سیستم محور فارکس , کریپتو و بورس ایران همراه با سرمایه ترید

شروع رایگان ↖

دیدگاه‌ها

۰ دیدگاه

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

نظرات پس از بررسی منتشر می‌شوند؛ ایمیل شما هیچ‌جایی نمایش داده نمی‌شود.
ادامهٔ مسیر

بیشتر بخوانید.

همهٔ «دانستنی‌ها» ↖
دانستنی‌ها

شروع سریع با ابن‌سینا و قانون در طب در ۱۵ دقیقه

ابوعلی حسین ابن‌سینا، پزشک و فیلسوف ایرانی سدهٔ چهارم و پنجم هجری است که دانشنامهٔ «قانون در طب» او تا سده‌ها در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شد. راهنمای کاربردی و کامل — شروع سریع در بلاگ حامد لطف.

۱ اسفند۲ دقیقه مطالعه