قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمینها و همزمان آغاز تجدد، عکاسی، چاپ، مدارس نوین و مشروطه. تفاوت کاربر معمولی و حرفهای، در دانستن همین نکتههای ریز است. چهرهٔ اصلی ایران امروز از مرزها و پایتخت گرفته تا اداره و مطبوعات، در دورهٔ قاجار شکل گرفت. اینها را جایی جمع نکردهاید چون معمولاً در تجربههای واقعی پنهان میمانند.
نکتههایی که تجربه ساخته است
نکتهٔ 1
عهدنامههای گلستان و ترکمانچای در جنگهای ایران و روسیه بخشهایی از قلمرو ایران را جدا کرد
نکتهٔ 2
نزدیک به پنجاه سال سلطنت ناصرالدین شاه از درازترین پادشاهیهای تاریخ ایران است
نکتهٔ 3
دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران به کوشش امیرکبیر گشایش یافت
نکتهٔ 4
عکاسی و چاپ سنگی و روزنامهنگاری در همین دوره وارد ایران و ریشه دواند
نکتهٔ 5
جنبش تنباکو و فتوای میرزای شیرازی نخستین پیروزی افکار عمومی در برابر امتیاز خارجی بود
نکتهٔ 6
کاخ گلستان و آینهکاری و نقاشی قاجاری چهرهای تازه به هنر و معماری ایران داد
یادآوری مهم: عکاسی و چاپ سنگی و روزنامهنگاری در همین دوره وارد ایران و ریشه دواند
منابع کمکی این نکتهها
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| کاخ موزهٔ گلستان | دیدن معماری و آینهکاری دربار قاجار |
| آلبومهای عکس قاجاری | مطالعهٔ زندگی روزمره در نخستین عکسهای ایران |
| کتاب تاریخ قاجار | مرور بیش از یک قرن تحول و بحران |
| مستندهای تاریخ معاصر | تصویرسازی از جامعهٔ ایران آن روزگار |
دامهای مسیر
- گمانکردن که همهٔ شاهان قاجار یکسان بودند؛ هر یک با اقتضائات و چهرههای متفاوت حکم راندند
- تصور اینکه ایران قاجاری هیچ تحولی نداشت؛ مدرسه و مطبوعات و عکاسی همین دوره آمد
- باور اینکه مرزهای ایران همیشه همین بوده است؛ جنگهای آن دوره بخشهایی را از ایران جدا کرد
پرسشهای رایج در این مسیر
چرا امیرکبیر به قتل رسید؟
اصلاحات و اقتدار فزایندهٔ امیرکبیر با منافع قدرتمندان دربار و نظر بیگانگان در تضاد افتاد و سرانجام به دستور دربار در حمام فین کاشان از میان برداشته شد.
دارالفنون چه اهمیتی داشت؟
دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران بود که با همت امیرکبیر و با آموزگاران اروپایی، پزشک و مهندس و مترجم تربیت کرد و سرآغاز آموزش مدرن شد.
امتیاز نفت چه زمانی داده شد؟
مظفرالدین شاه در سال ۱۲۸۰ خورشیدی امتیاز جستوجو و استخراج نفت جنوب را به یک سرمایهدار انگلیسی داد؛ ریشهٔ داستان نفت ایران همان قرارداد است.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از دورهٔ قاجار ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.