قاجارها از ۱۱۶۸ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بر ایران فرمان راندند؛ دورانی از جدا شدن سرزمینها و همزمان آغاز تجدد، عکاسی، چاپ، مدارس نوین و مشروطه. برای نتیجهٔ خوب، به منابع و ابزارهای درست نیاز دارید. چهرهٔ اصلی ایران امروز از مرزها و پایتخت گرفته تا اداره و مطبوعات، در دورهٔ قاجار شکل گرفت. در این نوشته، منابع آزموده را با کاربرد مشخص هرکدام معرفی میکنیم.
معیارهای انتخاب
قبل از فهرست، معیارها را بدانید تا انتخاب خودتان را بسنجید:
- عهدنامههای گلستان و ترکمانچای در جنگهای ایران و روسیه بخشهایی از قلمرو ایران را جدا کرد
- نزدیک به پنجاه سال سلطنت ناصرالدین شاه از درازترین پادشاهیهای تاریخ ایران است
- دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران به کوشش امیرکبیر گشایش یافت
معرفی منابع و ابزارها
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| کاخ موزهٔ گلستان | دیدن معماری و آینهکاری دربار قاجار |
| آلبومهای عکس قاجاری | مطالعهٔ زندگی روزمره در نخستین عکسهای ایران |
| کتاب تاریخ قاجار | مرور بیش از یک قرن تحول و بحران |
| مستندهای تاریخ معاصر | تصویرسازی از جامعهٔ ایران آن روزگار |
چطور برای خودتان انتخاب کنید؟
سه سؤال کوتاه، انتخاب را ساده میکند:
- چه مسئلهای را میخواهم حل کنم؟ (مسئله را بنویسید، نه ابزار را)
- چه سطحی از پیچیدگی را میپذیرم؟ (ساده و سریع یا حرفهای و انعطافپذیر)
- بودجه و زمان من چیست؟
اشتباهات رایج در انتخاب
- گمانکردن که همهٔ شاهان قاجار یکسان بودند؛ هر یک با اقتضائات و چهرههای متفاوت حکم راندند
- تصور اینکه ایران قاجاری هیچ تحولی نداشت؛ مدرسه و مطبوعات و عکاسی همین دوره آمد
- باور اینکه مرزهای ایران همیشه همین بوده است؛ جنگهای آن دوره بخشهایی را از ایران جدا کرد
نکتههای تکمیلی
- عکاسی و چاپ سنگی و روزنامهنگاری در همین دوره وارد ایران و ریشه دواند
- جنبش تنباکو و فتوای میرزای شیرازی نخستین پیروزی افکار عمومی در برابر امتیاز خارجی بود
- کاخ گلستان و آینهکاری و نقاشی قاجاری چهرهای تازه به هنر و معماری ایران داد
پرسشهای پرتکرار دربارهٔ منابع
چرا امیرکبیر به قتل رسید؟
اصلاحات و اقتدار فزایندهٔ امیرکبیر با منافع قدرتمندان دربار و نظر بیگانگان در تضاد افتاد و سرانجام به دستور دربار در حمام فین کاشان از میان برداشته شد.
دارالفنون چه اهمیتی داشت؟
دارالفنون نخستین مدرسهٔ نوین ایران بود که با همت امیرکبیر و با آموزگاران اروپایی، پزشک و مهندس و مترجم تربیت کرد و سرآغاز آموزش مدرن شد.
امتیاز نفت چه زمانی داده شد؟
مظفرالدین شاه در سال ۱۲۸۰ خورشیدی امتیاز جستوجو و استخراج نفت جنوب را به یک سرمایهدار انگلیسی داد؛ ریشهٔ داستان نفت ایران همان قرارداد است.
حرف آخر
نکتهٔ اصلی این نوشته دربارهٔ دورهٔ قاجار ساده بود: کوچک شروع کنید، منظم ادامه بدهید و از تجربهٔ دیگران عبور کنید. این صفحه را نشانهگذاری کنید؛ فهرستها وقتی دوباره خوانده شوند، نیمی از ارزششان را برمیگردانند.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.