عطسه رفلکسی دفاعی برای بیرون پرتاب محرکهای واردشده به بینی است؛ ذرات محرک، عصب سهقلو را فعال میکنند و مرکز عطسه در ساقه مغز فرمان انفجار هوا میدهد. اما دور و برش پر از باورهای غلط است؛ باورهایی که از دهانِ دهان میپیچند و کار را سختتر میکنند. در فصلهای گردوغبار و آلرژی، عطسههای زنجیرهای بخشی از زندگی روزمره میشوند. در این صفحه، رایجترین آنها را یکییکی بررسی میکنیم.
چرا این باورهای غلط ساخته میشوند؟
ذهن ما به میانبر علاقه دارد؛ یک جملهٔ ساده و تکرارشونده، راحتتر از یک واقعیت پیچیده منتقل میشود. عطسه رفلکسی دفاعی برای بیرون پرتاب محرکهای واردشده به بینی است؛ ذرات محرک — دقیقاً همین پیچیدگی است که دامن به تفسیرهای سادهانگارانه میدهد.
باورها و حقیقتها
باور 1: «نگه داشتن محکم عطسه با بستن کامل بینی»
حقیقت: ذرات محرک روی مخاط بینی گیرندههای عصب سهقلو را تحریک میکنند
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
باور 2: «تصور اینکه چشم هنگام عطسه از حفره بیرون میافتد»
حقیقت: مرکز عطسه در ساقه مغز در کسری از ثانیه فرمان میدهد
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
باور 3: «ربط دادن هر عطسه صبحگاهی به سرماخوردگی حتمی»
حقیقت: هوا با سرعتی نزدیک به صد کیلومتر بر ساعت بیرون پرتاب میشود
چرا این باور رایج است؟ چون در یک نمونهٔ محدود دیده شده و تعمیم داده شده است؛ اما با شواهد گستردهتر، این تصویر کامل نیست.
چه چیزی به جای این باورها؟
- ذرات محرک روی مخاط بینی گیرندههای عصب سهقلو را تحریک میکنند
- مرکز عطسه در ساقه مغز در کسری از ثانیه فرمان میدهد
- هوا با سرعتی نزدیک به صد کیلومتر بر ساعت بیرون پرتاب میشود
- بسته شدن چشم هنگام عطسه رفلکسی ناخودآگاه و غیرقابل اراده است
منابع معتبر برای فهم درست
| منبع / ابزار | چه استفادهای؟ |
|---|---|
| دستمال و آرنج | سد کردن پخش قطرهها هنگام عطسه |
| شستوشوی بینی با سالین | کاهش محرکهای روی مخاط |
| ماسک در گرد و غبار | سدی در برابر محرکهای محیط |
| ویزیت متخصص آلرژی | برای عطسههای مزمن فصلی |
پرسشهایی که از این باورها میماند
چرا بعضی عطسهها چندتایی و پشت سر هماند؟
اگر محرک کامل بیرون نرود مرکز عطسه دوباره فعال میشود تا بینی کاملا از ذرات پاک شود.
آیا میشود با چشم باز عطسه کرد؟
تقریبا نه؛ بسته شدن پلک رفلکسی و ناخودآگاه است و اراده ما کنترل آن را در دست نمیگیرد.
عطسه در برابر نور آفتاب چیست؟
نزدیک به یکچهارم مردم در اثر تحریک همزمان عصب بینایی و عصب بینی دچار عطسه نوری میشوند.
جمعبندی
در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقعبینانه و کاربردی از چرا عطسه میکنیم؟ ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکتههای همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.
دیدگاهها
۰ دیدگاههنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.