از کجا شروع کنم؟ دفاع در برابر XSS و تزریق SQL برای تازه‌کارها

فهرست مطالب (8 بخش)

دو حملهٔ کلاسیک که هنوز هزاران سایت ایرانی را تهدید می‌کنند: اسکریپت در ورودی کاربر و کوئری دست‌ساز. اگر تازه با این موضوع آشنا شده‌اید، این صفحه دقیقاً برای شما نوشته شده است؛ بدون فرضِ دانش قبلی. نشتی خبرساز سایت‌های داخلی اکثراً همین دو مسیر قدیمی‌اند؛ پیشگیری‌شان امروز ساده و شناخته‌شده است.

چرا مبتدی‌ها گیج می‌شوند؟

چون بیشتر راهنماها برای کسانی نوشته شده که از قبل نیمی از مسیر را رفته‌اند. ما در این صفحه از همان نقطهٔ صفر شروع می‌کنیم: دو حملهٔ کلاسیک که هنوز هزاران سایت ایرانی را تهدید می‌کنند: اسکریپت در ورودی کاربر و کوئری دست‌ساز.

پنج قدم اولِ شما

  1. مسئله را در یک جمله برای خودتان تعریف کنید
  2. از ساده‌ترین منبع شروع کنید: ORM/کوئری‌ساز امن
  3. همیشه کوئری را با پارامتر ببندید (prepared statement)
  4. خروجی HTML را escape کنید قبل از نمایش
  5. ورودی را اعتبارسنجی و محدود کنید (طول/الگو)

واژه‌هایی که باید بشناسید

  • دفاع در برابر XSS و تزریق SQL؛ در یک جمله: دو حملهٔ کلاسیک که هنوز هزاران سایت ایرانی را تهدید می‌کنند: اسکریپت در ورودی کاربر و کوئری دست‌ساز.
  • XSS یعنی دقیقاً چه — کد جاوااسکریپت مهاجم در صفحهٔ شما اجرا می‌شود؛ دزدی کوکی و اعمال به نام کاربر.
  • ORM کامل از تزریق جلوگیری می‌کند — از رشته‌سازی بله؛ اما کوئری خام داخل ORM هنوز خطرناک است.

سه نصیحت طلایی برای شروع

  • سیاست CSP لایهٔ دوم دفاع است
  • پیام خطای دیتابیس را به کاربر نشان ندهید

چیزهایی که لازم نیست نگرانشان باشید

مبتدی‌ها معمولاً این نگرانی‌ها را دارند و وقتشان را می‌گیرد:

  • نگرانی «چسباندن ورودی کاربر داخل رشتهٔ SQL» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «اعتماد به escape دستی/home-made» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد
  • نگرانی «باور «کسی ما را هک نمی‌کند که»» — معمولاً درست نیست و فقط شروع را عقب می‌اندازد

منابع سادهٔ شروع

منبع / ابزار چه استفاده‌ای؟
ORM/کوئری‌ساز امن حذف رشته‌سازی دستی SQL
sanitize-html/DOMPurify پاکسازی ورودی غنی
ESLint امنیتی گرفتن الگوهای خطرناک در کد
اسکنر وابستگی کتابخانه‌های آسیب‌پذیر را بگیرید

پرسش‌های خودِ مبتدی‌ها

XSS یعنی دقیقاً چه؟

کد جاوااسکریپت مهاجم در صفحهٔ شما اجرا می‌شود؛ دزدی کوکی و اعمال به نام کاربر.

ORM کامل از تزریق جلوگیری می‌کند؟

از رشته‌سازی بله؛ اما کوئری خام داخل ORM هنوز خطرناک است.

علائم هک شدن؟

لاگ‌های عجیب، فایل‌های ناشناس، ریدایرکت غیرمنتظره؛ اسکن فوری و تغییر همهٔ رمزها.

جمع‌بندی

در این نوشته تلاش کردیم تصویری واقع‌بینانه و کاربردی از دفاع در برابر XSS و تزریق SQL ارائه کنیم. قدم بعدی با شماست: یکی از نکته‌های همین صفحه را انتخاب کنید و همین امروز اجرایش کنید.

حامد لطف

طراح و توسعه‌دهندهٔ وب؛ تجربهٔ ساخت پرتال‌ها، فروشگاه‌ها و پلتفرم‌های آموزشی. اینجا تجربه‌های واقعی کار را می‌نویسم — از طراحی و کد تا سئو و ابزارها.

پروژه دارم ↖
SPONSORED · تبلیغ

آموزش رایگان + سرمایه ترید

آموزش کاملا رایگان سیستم محور فارکس , کریپتو و بورس ایران همراه با سرمایه ترید

شروع رایگان ↖

دیدگاه‌ها

۰ دیدگاه

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

نظرات پس از بررسی منتشر می‌شوند؛ ایمیل شما هیچ‌جایی نمایش داده نمی‌شود.
ادامهٔ مسیر

بیشتر بخوانید.

همهٔ «آموزش وب» ↖